ជាទូទៅ​សម្រាប់​ប្រាសាទភ្នំភាគច្រើន​នៅសម័យ​អង្គរ​​បុព្វបុរស​ខ្មែរ បានសង់នៅ​លើភ្នំ​ ឬបើ​ពុំមាន​ភ្នំ​ទេនោះ​ក៏បាន​កសាងឡើង​តាមរយៈ​ការតម្រៀបថ្ម​ឲ្យខ្ពស់​ហៅថា ជាភ្នំ​សិប្បនិមិត្ត​ ឬជាភ្នំ​ដោយ​សារការ​សន្មត​នោះ​ដែរ។ មិនតែ​ប៉ុណ្ណោះ​គេបាន​ចំណាំ​តែឃើញ​មាន​គូទឹក​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​បរិវេណ​នៃប្រាង្គប្រាសាទ​នោះទៀតផង។ តើគូទឹក​ និង​ប្រាសាទ​បុរាណ​ទាំងនោះ​មានអត្ថន័យ​យ៉ាងណា​ដែរ?


ចំពោះ​ប្រាង្គប្រាសាទ​ និងគូទឹក​នេះតែងបាន​កសាងឡើង​តំណាង​ឲ្យ​ទស្សនៈ​នៃលោក​ធាតុ​វិទ្យា​ ឬហៅថា ជាចំណេះ​វិជ្ជា​ដែល​ស្រង់​ចេញពី​ធាតុ​ពិត​នៃលោកនេះតែ​ម្តង។ ជាក់ស្តែង​នៅ​ក្នុងពេលនេះ​អ្វីដែលនៅ​ខ្ពស់​ជាង​ផែនដីគឺ​ ភ្នំ​ហើយអ្វី​ដែលនៅ​ទាប​ជាងផែន​ដីនៃ​មនុស្ស​រស់នៅ​នេះគឺ សមុទ្រ​។ អ្វី​ដែលជា​ទីខ្ពស់​ និងធ្វើជាទី​ទាបនេះវាជា​គូនឹងគ្នា​ដូច​ពាក្យថា ទឹក​និង​ដីភ្នំ​និង​សមុទ្រ​ជាដើម។


​ម្យ៉ាង​ទៀតដោយ​ស្រប​ជាមួយ​នឹងទស្សនៈ​នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា​បានបញ្ជាក់ថា នៅលើ​កំពូលភ្នំ​ជាទី​ឋាន​ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់​នោះជាលំនៅ​ដ្ឋានអាទិទេព​គង់​ប្រថាប់​នៅដូច​ជាភ្នំ​ព្រះសុមេ​រុ និងភ្នំ​កៃលាស​ជាដើម។ ដោយ​ហេតុ​នេះហើយ​ទើប​ដូនតាខ្មែរ​ដែលមាន​ភក្តីភាព​ដ៏ស្មោះ​ស្ម័គ្រ​ និងមានការ​លើក​តម្កើង​ព្រះ​អាទិទេព​ឲ្យ​បានខ្ពស់​លើស​ពីមនុស្សនោះគឺ បាន​ខិតខំ​ប្រឹង​ប្រែង​អស់ពី​កម្លាំង​កាយ​ចិត្ត​ប្រាជ្ញាស្មារតី ប្រកបដោយ​ការសាមគ្គី​គ្នា ពូត​ផ្តុំ​នូវ​បញ្ញា​ញាណក្នុង​ការ​កសាងប្រាសាទ​នៅលើកំពូល​ភ្នំ។ ទោះជាការសាង​សង់​មានការលំបាកយ៉ាង​ណាក៏​ដោយ​ក៏ដូនតាខ្មែរ​ខំប្រឹង​កសាង​យកបុណ្យ​កុសល​ក្នុងការ​កសាង​ទេវ​វិមាន​ទាំងនោះអោយបាន​សម្រេច​យ៉ាង​ផ្ចិតផ្ចង់ជា​ស្ថាពរ។


ទស្សនៈ​បន្តបាន​យល់ឃើញ​ថា បើ​ប្រាសាទ​នោះ​តំណាង​ឲ្យភ្នំ​ ព្រោះ​ឋិតនៅ​លើភ្នំ​នោះក៏​ត្រូវមាន​អ្វីដែល​ជាគូ និងភ្នំ​គឺសមុទ្រ​នៅជិត​គ្នានោះដែរ។ ដូចនេះ​ទើប​ដូនតា​បានកសាង​គូទឹក​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​បរិវេណប្រាសាទ។​ការ​ជីក​គូទឹក​ ឬជាការលើក​ដីនេះ​​ដើម្បី​យកអាចម៍​ដីនោះ​ទៅចាក់ក្នុង​បរិវេណ​នៃសំណង់​ប្រាង្គប្រាសាទ​អោយ​កាន់តែខ្ពស់​ត្រដែត​ឡើង។ ការចាក់​ដីបានខ្ពស់​នេះក៏​ជាជំនួយ​នៃការតម្កល់​ថ្ម​ដើម្បី​រៀប​ឡើងលើ​លេច​ធ្លោឡើង​មើលទៅ​ទំនង​ដូចជា​កូនភ្នំ​យ៉ាង​នោះដែរ។ មានន័យថា អ្វី​ដែល​ជាទី​ទាប​នោះបាន​ប្រៀប​ធៀប​ទៅ​នឹង​ទីខ្ពស់​ ឬទី​ខ្ពស់​ដែលមាន​ន័យទៅ​បានវាអាស្រ័យ​នឹងមាន​ទីទំនាប។ ឧទាហរណ៍ មនុស្ស​ទាបប្រៀប​​ធៀប​នឹង​មនុស្សខ្ពស់​ក៏ដូច​ជាអ្នកក្រ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​អ្នកមាន​អ្នកតូច​ប្រៀបធៀប​ជា​មួយ​អ្នកធំ​យ៉ាង​នោះ​ដែរ។​ បានសេចក្តីថា បើខ្ពស់​ប្រៀបធៀប​និងខ្ពស់ ឬទាប​ប្រៀបធៀប​និងទាបនោះពិត​ជាពុំ​មានន័យ​អ្វី​នោះ​ទេ។ ហេតុ​នេះហើយ​ទើប​ដូនតា​បានធ្វើការ​ប្រៀបធៀប​ប្រាសាទ​បុរាណ​ទៅនឹង​គូទឹក​ដែល​តំណាង​អោយសមុទ្រ​ និងភ្នំ​នោះ។ មិនតែ​ប៉ុណ្ណោះ​បើ​ធ្វើការ​សង្ខេប​បន្ត​ទៅទៀត​គឺភ្នំ​តំណាង​អោយ​ទីគោកឯសមុទ្រ​តំណាង​អោយ​ទឹក។ ចំពោះ​ទី​គោក​គឺតំណាង​អោយដី​ហើយ​ចំណែក​ខាង​ទីទំនាប​នោះគឺ ជាទឹក​ ព្រោះ​ទីនោះ​មាន​ការដក់ទឹក។


លោក​ធាតុ​ដែលបាន​បង្ហាញ​តាមបែប​សាមញ្ញ​នេះ​ដោយ​បំព្រួញ​ខ្លីមក​គឺដី​និងទឹក ឬទឹកនិងដីតែម្តង​ដែល​តំណាង​ប្រាសាទ​ និងគូទឹក​ព័ទ្ធ​ជុំវិញនោះ។ ទឹក​និង​ដីនេះ​ពិតជា​ស្រី​និង​ភេទប្រុស ហ្នឹង​ឯង។ បានសេចក្តីថា ភេទស្រី​លោក​ប្រៀបដូច​ទឹក ឯចំណែក​ភេទ​ប្រុស គឺដី។ ការ​សម្គាល់​ឃើញថា ទីកន្លែង​ណាដែល​មានទឹក​ និង​មានដីនេះវា​ជា​ប្រភព​នៃសេដ​្ឋ​កិច្ច​ ជាតិ​បានមក​ពីវិស័យ​កសិកម្ម​តែម្តង។ ឧទាហរណ៍ ដូច​ផល​ដំណាំ​នានា មានដំណាំ​ស្រូវជាដើម តែង​ត្រូវ​ការ​ទឹក​ស្រោច​ស្រព​ទើបបាន​ផលល្អ។ មានន័យថា ទឹក​និង​ដីនេះ​ជាមូល​ដ្ឋាន​នៃការ​ដាំដុះ​ ឬការ​បង្កបង្កើត​ភោគ​ផល​ដែល​ដូន​តាបាន​បញ្ជាក់ថា ទឹក​និងដី​នេះជាប្រភព​នៃ​ការ​បង្កើត​ជីវិត​ក៏​ប្រៀបដូច​ភេទប្រុស​ និងភេទស្រី​ដែល​មានការ​បន្តពូជ​ពង្ស​តៗគ្នា​ទៅលើ​ផែន​ដីនេះ​មិនចេះ​ដាច់​យ៉ាង​នោះ​ដែរ។


ដោយឡែក​ចំពោះ​គូទឹក​និងប្រាង្គប្រាសាទ​បុរាណ​ក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌល​នៃការបង្កើត​ជីវិត​វប្បធម៌​ជាតិ​ឲ្យ​មាន​ការរីក​ចម្រើន​នៃសង្គម​ខ្មែរ​បន្តតាំង​ពីបុរាណ​មកទល់​នឹង​បច្ចុប្បន្ននេះ​ពិតប្រាកដ។ នេះជា​អត្ថន័យ​ដែល​មានការ​ស៊ី​ជម្រៅ​ទៅតាម​ប្រពៃណី​ដូនតា​នៃ​ការ​គោរព​ព្រះសិវលិង្គ​តម្កល់​លើបល្ល័ង្ក​យោនី​ព្រះ​នាង​ឧមា​ ឬជា​ទឹកអង្គ​បំពងខ្ចី​ប្រកបដោយ​សិរី​មង្គល​យ៉ាងក្រៃលែងនៃលោកនេះ​ពិត​មែន៕


M14-12-15-s



សំណង់​ប្រាសាទ និង​គូទឹក​តំណាងឲ្យ​ការបង្កើត​ជីវិត