ក្នុងលោកនេះ មនុស្សមិនអាចរស់នៅឯកោបានទេ គឺមនុស្សនិងមនុស្សតែងមានការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា ទោះតិចឬច្រើនដោយមិន ចៀសរួចនោះទេ។ យ៉ាងនេះហើយទើបមេរៀនសីលធម៌របស់សិស្សក៏ដូចជាបទពិសោធន៍ក្នុងសង្គមមនុស្សដែរ គឺមានតែការអត់ឱនឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមកនោះទេ ទើបជាតម្លៃនៃការរស់នៅឬហៅថា ជាការរួមរស់ជាមួយគ្នាដ៏សុខសាន្តនោះ។
ជាធម្មតា មនុស្សនិងមនុស្សតែងមានចំណុចខ្វះខាតនិងមានការឆ្គាំឆ្គងដោយប្រការណាមួយជាមិនខាន។ ម្នាក់ៗតែងឃើញមានការខ្វះខាតឬជារឿងដែលមិនពេញចិត្តរៀងខ្លួនៗ មានន័យថា អ្វីដែលនាំឲ្យមានការថ្នាំងថ្នាក់ចិត្តឬអ្វីដែលខុសនឹងចិត្តរបស់ខ្លួននោះ តែងមានជាមិនខាន។ ទាំងពាក្យសំដីនិងទាំងកាយវិការសកម្មភាពព្រមទាំងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ វាជាប្រភពនៃការមិនពេញចិត្តផង និងក៏មានការពេញចិត្តផង។ តែអ្វីដែលបណ្ដាលឲ្យមានទំនាស់វិបត្តិនោះ គឺបញ្ហាដែលជាកំហុសឆ្គងឬការប៉ះពាល់ដល់គេ និងនាំឲ្យរំខានដល់គេ។ ក្នុងនោះក៏មានការបោះពាក្យសំដីរោលរាលបង្កនូវការបង្អាប់បន្តុះឬបន្ទាបបន្ថោកឲ្យអាប់ឱនកិត្តិយស ដោយអចេតនាខ្លះ និងដោយចេតនាផងនោះ ដែលវាជាប្រភពនៃការអាក់អន់ចិត្តរហូតដល់មានការឆ្លងឆ្លើយបង្កនូវទំនាស់រវាងគ្នានឹងគ្នាទៀតផង។
ដោយឡែក ចំពោះសិស្សដែលឋិតក្នុងស្ថានភាពនៃការសិក្សាជាមួយគ្នា ក៏ដូចពាក្យចាស់ពោលថា "ចានក្នុងរាវលែងអីមានការរណ្តំគ្នា"។ បានសេចក្តីថា ទាំងពាក្យសំដីនិងទាំងសកម្មភាពនានាដែលជាការរស់នៅស្មើភាពគ្នា និងមានការលេងសើចផងទៅវិញទៅមកនោះ លែងអីនឹងមានការឆ្គាំឆ្គងឬមានការប៉ះពាល់គ្នាដោយចៀសមិនផុតនោះឡើយ។
ពាក្យចាស់បានធ្វើការអប់រំថា បើសម្លឹងមើលអ្នកដទៃ ត្រូវសម្លឹងមើលអំពើល្អរបស់គេ ឬមុននឹងខឹងទៅលើបុគ្គលណាម្នាក់ ចូរយើងគិត សញ្ជឹងរំពឹងមើលថា តើបុគ្គលនោះមានធ្វើអំពើល្អមកយើងយ៉ាងណាខ្លះ? នៅពេលដែលយើង រកឃើញអំពីចំណុចល្អរបស់គេមកលើយើងនោះ ប្រាកដជាអ្វីដែលជាកំហឹងក្នុងខ្លួនរបស់យើងនោះនឹងត្រូវថយចុះកំដៅពិតប្រាកដ។ ទន្ទឹមនេះដែរ លោកបានបញ្ជាក់ថា បើយើង មើលពីកំហុសនោះ គួរសម្លឹងមើលខ្លួនឯងវិញ ដោយមិនត្រូវអនុគ្រោះឲ្យខ្លួនយើងនោះទេ គឺត្រូវតែរឹតបន្ដឹងខ្លួនឯងថែមទៀត។
ចំពោះការរួមរស់នៃការសិក្សារបស់សិស្ស គឺ បញ្ហាសំខាន់សិស្សត្រូវចងសម្ព័ន្ធមិត្តរវាងគ្នានឹងគ្នាឲ្យបានច្រើនដូចពាក្យចាស់ពោលថា "ឲ្យបង្កើនមិត្តនិងត្រូវបន្ថយសត្រូវ។ ជាពិសេស បើការលើសសល់ឬការប៉ះទង្គិចគ្នាបន្ដិចបន្ដួចនោះ តែងកើតមានឡើងជាធម្មតាក្នុងសមូហភាពសិស្ស ប៉ុន្តែអ្វីដែលជាការសំខាន់និងមានប្រយោជន៍របស់សិស្សនោះ គឺការអត់ឱនឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ត្បិតមនុស្សតែងត្រូវការពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមកជារឿងធម្មតា។ ជាក់ស្តែង សិស្សត្រូវធ្វើការជាក្រុមជាមួយគ្នា ហើយអ្វីដែលមិនអាចចៀសផុតនោះ គឺសិស្សនិងសិស្សតែងមានវប្បធម៌នៃការចែករំលែកបទពិសោធន៍គ្នា ឬហៅថា ជាការសាមគ្គីក្នុងការរៀនតាមរយៈសិស្សជួយសិស្ស។
ជាប្រការល្អ គឺសិស្សទាំងអស់ដែលបានមករៀនជួបជុំគ្នាក្រោមដំបូលនៃអគារសិក្សាតែមួយ នេះ តែងមានទម្លាប់មកពីប្រភពនៃគ្រួសាររៀងៗខ្លួននោះ វាមិនដូចគ្នាទេ។ កាលណាគេឃើញឥរិយាបថឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់កូនចៅថា យ៉ាងណាៗនោះ វាអាចបង្ហាញឲ្យដឹងអំពីឫសគល់ គឺសំដៅទៅលើទម្លាប់មាតាបិតារបស់សិស្សពិតប្រាកដ។
ប៉ុន្តែអាកប្បកិរិយានៃមនុស្ស(សិស្ស)ម្នាក់ៗ ដែលខុសៗគ្នានេះ គឺសិស្សនិងសិស្សធ្លាប់បានស្គាល់ចិត្តថ្លើមនិងអត្តចរិតកិរិយាមារយាទ ព្រម ទាំងសកម្មភាពគ្នារួចជាស្រេចទៅហើយដែលបណ្ដាលឲ្យសិស្សនិងសិស្សតែងមានការអធ្យាស្រ័យឬជាការអត់ឱនឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីរួមរស់និងធ្វើការជាមួយគ្នាដ៏រលូនល្អដែលមិនអាចរំលងបានប្រៀបដូចអណ្ដាតនិងធ្មេញយ៉ាងនោះដែរ៕
លី ហាក់សេង
0 Comments