កម្ពុជា និង​សហរដ្ឋអាមេរិក​ ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ផ្នែក​វប្បធម៌

ភ្នំពេញ​ ៖ ​ស្ថានទូត​អាមេរិក​នៅ​ភ្នំពេញ ក្រោម​កិច្ចសហការ​ជាមួយ​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ចំនួន​២ ស្ដីពី​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​ផ្នែក​វប្បធម៌ នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

ពិធី​នេះ​ធ្វើឡើង នៅ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​កម្ពុ​ជានា​រសៀល​ថ្ងៃ ទី​០៦ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៨ ដែល​មាន​ម្ចាស់​ហត្ថលេខី លោក William (Bill) A. Heidt, ឯកអគ្គរដ្ឋទូត ​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​ព្រះរា​ជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា​ និង​លោកស្រី ភឿង ស​កុ​ណា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ​ នៃ​ព្រះរាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា​។​
​ ​
កិច្ចព្រមព្រៀង​ទី​១ គឺ​ការបន្ត​នូវ​អនុស្សរណៈ​យោគយល់​គ្នា រវាង​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ទាក់ទង​នឹង “​ការដាក់​កម្រិត​ហាមប្រាម​នូវ​ការ​នាំចូល​ប្រភេទ​វត្ថុ​បុរាណ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​” សម្រាប់​រយៈពេល​៥​ឆ្នាំ​២០១៨ -២០២៣​។ វា​គឺជា​ការ​បញ្ជាក់​ឡើងវិញ នូវ​អនុស្សរណៈ ​នៃ​ការយោគយល់ ដែល​ត្រូវបាន​ចុះហត្ថលេខា​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៣ ដោយ​ត្រូវ​បាន​បន្ត​តាម​រយៈ​សារលិខិត​ផ្លាស់ប្ដូរ​គ្នា នៅ​ឆ្នាំ​២០០៨ ហើយ​ត្រូវ​បាន​កែប្រែ និង​បន្ត​ដោយសារ​លិខិត​ផ្លាស់ប្ដូរ​គ្នា នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣​។

អនុស្សរណៈ ​នៃ​ការយោគយល់​នេះ​មានបំណង​កាត់បន្ថយ​ការ​ជំរុញ​ឲ្យ​មានការ​លួច​ប្លន់​ប្រភេទ​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​តំណាង​ឲ្យ​កេរដំណែល​វប្បធម៌​ដ៏​មានតម្លៃ​ និង​សម្បូរ​បែប​របស់​កម្ពុជា ដែល​មាន​តម្លៃ​មិន​អាច​រក​អ្វី​ជំនួស​បាន​។​
​
ដោយ​អនុលោម​ទៅតាម​ច្បាប់​របស់ខ្លួន​រួមមាន ​អនុសញ្ញា​ស្ដីពី​ច្បាប់​អនុវត្ត​លើ​សម្បត្តិ​វប្បធម៌ រដ្ឋាភិ​បាល​សហរដ្ឋអាមេរិក នឹង​ធ្វើការ​រឹតត្បិត​លើ​ការ​នាំ​ចូលទៅក្នុង​សហរដ្ឋអាមេរិក នូវ​វត្ថុ​បូរាណ​ខ្លះ មួយ​ចំនួន គិត​ចាប់ពី​យុគសម័យ​សំរឹទ្ធ (​ឆ្នាំ ១៥០០ មុន​គ្រិស្តសករាជ​) រហូតដល់​យុគសម័យ​ខ្មែរ (​ឆ្នាំ ១៦០០ ក្រោយ​គ្រិស្តសករាជ​) ដែល​អាច​រួមមាន​ប្រភេទ​ថ្ម លោហធាតុ កុលាលភាជន៍ កែវ និង​ឆ្អឹង​មួយចំនួន ដែល​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ភិនភាគ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ល្គឹកណា​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុ​ជា ចេញ​អាជ្ញាប័ណ្ណ​មួយ​ដែល​បញ្ជាក់​ថា ការនាំចេញ​បែបនេះ​មិន​រំលោភ​ទៅលើ​ច្បាប់​របស់ខ្លួន​ទេ​។​
​
​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទី​២ គឺ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ផ្ដល់​ថវិកា​ពី​មូលនិធិ​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស​វប្បធម៌ ឆ្នាំ ២០១៨ ដែល​បាន​យល់ព្រម​ហើយ រវាង​ក្រសួងការបរទេស​សហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈ​ស្ថានទូត​អាមេរិក នៅ​ភ្នំពេញ ឧបត្ថម្ភ​ដល់​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ព្រះវិហារ ដែល​មាន​ទឹកប្រាក់​ចំនួន​២០០.០០០​ដុល្លារ និង​មាន​ឈ្មោះថា “​ការ​អភិរក្ស​ជណ្ដើរ​បូរាណ​ផ្នែក​ខាងជើង របស់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ដែល​ត្រូវ​បាន​សង់​តាំងពី​សតវត្ស​ទី​១១”​។​
​ ​
លោក​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​មានប្រសាសន៍ថា រយៈពេល៥ឆ្នាំ​ដំបូង​ នៃ MOU មាន​ជោគជ័យ​ច្រើន​។ វត្ថុ​បុរាណ​ចំនួន​ជាង២០ ត្រូវបាន​បញ្ជូន​ត្រឡប់មកវិញ រួមទាំង​រូបចម្លាក់​ពី​ប្រាសាទ​កោះ​កេរ​។ ខ្ញុំ​បាន​ចូលរួម​នៅក្នុង​ពិធី​ប្រគល់​ នៃ​របស់​ដែល​ត្រូវបាន​បញ្ជូន​មកពី​​សារមន្ទីរ Cleveland Museum of Art និង​សារមន្ទីរ Denver Art Museum។ លោកអ្នក​អាច​ឃើញ​រូបចម្លាក់​នៅក្នុង​សារមន្ទីរ​ជាតិ​នេះ​។ វា​គឺជា​និមិត្តរូប​ដ៏​ល្អ​អស្ចារ្យ​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រ​បស់​យើង ក្នុងការ​ធានាថា វប្បធម៌​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវបាន​ថែរក្សា សម្រាប់​មនុស្ស​រាប់​ជំនាន់​ទៀត នៅ​កម្ពុជា​។

​សំខាន់​ដូចគ្នានេះដែរ គឺថា MOU នេះ​ផ្ដល់​ក្របខ័ណ្ឌ​សម្រាប់​ការខ្ចី​បណ្ដោះអាសន្ន​នូវ​វត្ថុ​បុរាណ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ដល់​សារមន្ទីរ ​និង​ស្ថាប័ន​វប្បធម៌​អាមេរិក​។ វា​ល្អ​សម្រាប់​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា ទាំង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ពីព្រោះ​តាមរយៈ​កម្ចី​នេះ ជនជាតិ​អាមេរិក​អាច​ឃើញ​វប្បធម៌ និង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​ផ្ទាល់​គម្រោង​ដ៏​មាន​ជោគជ័យ​ទាំងនេះ​មិន​អាចមាន​ទៅបាន​ដោយ​គ្មាន​ការ​សហការ​របស់​យើង​ជាមួយនឹង​ក្រសួង​វប្បធម៌​នោះ​ទេ​។ “​ខ្ញុំ​សូម​អរគុណ​ជាពិសេស​ចំពោះ​លោកស្រី រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​វប្បធម៌​ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ ចំពោះ​ការដឹកនាំ និង​ចក្ខុវិស័យ ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​យើង​ពង្រីក និង​ពង្រឹង​បន្ថែម​លើ​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​កន្លង​មក​របស់​យើង​។​
​
លោក​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​បាន​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ថា “​នៅ​ចុងខែ​នេះ ខ្ញុំ​នឹង​បញ្ចប់​អាណត្តិ​របស់ខ្ញុំ នៅ​កម្ពុជា ហើយ​ត្រឡប់​ទៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​វិញ​។ ខ្ញុំ​បានធ្វើ​ការងារ​លើ​បញ្ហា​នានា នៅក្នុង​រយៈពេល​៣​ឆ្នាំនេះ តែ​គ្មាន​ការងារ​ណា​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ពេញចិត្ត​ជាង​ការ​ជួយ​អភិរក្ស​សម្បត្តិ​វប្បធម៌​ខ្មែរ ហើយ​ជួយ​នាំ​វា​ត្រឡប់​មក​កន្លែង​ដើម​វិញ​នោះ​ទេ​។ សហ​ប្រតិបត្តិការ​នេះ ​គឺជា​អ្វីដែល​ប្រជាជន​អាមេរិក និង​ប្រជា​ជន​កម្ពុ​ជា​មាន​មោទនភាព​ទៅលើ​។​”
​
លោកស្រី ភឿង ស​កុ​ណា ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ​ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​បាន​មានប្រសាសន៍ថា ​”​ក្នុងនាម​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា និង​ខ្លួន​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់ សូម​ថ្លែង​អំណរគុណ​ និង​កោត​សរសើរ​ដល់​លោក William (Bill) A. Heidt ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​ នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​ព្រះរាជាណា​ចក្រ​កម្ពុជា​ និង​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក ព្រមទាំង​សហការី​របស់​លោក​ទាំង​អស់​ដែល​បាន​ចូល​ក្នុង​ពិធី​ចុះហត្ថលេខា​លើ​អនុស្សរណៈ​វប្បធម៌​ និង​AFCP ​នៅ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​កម្ពុជា​នាពេលនេះ​”​។
លោកស្រី​បាន​បន្តថា ការចុះហត្ថលេខា​ នៃ​អនុស្សរណៈ​វប្បធម៌​និង AFCP នេះ បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ប្ដេជ្ញា ​និង​ការ​ខិតខំ​ដើម្បី​សហការ​ និង​ពង្រឹង​មិត្តភាព​ និង​ការយោគយល់​គ្នា ​រវាង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា និង​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក ​ដើម្បី​គាំទ្រ​ការ​ថែរក្សា​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​ខ្មែរ សម្រាប់​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ប្រជាជន​ខ្មែរ​, សហគមន៍​អន្តរជាតិ និង​សម្រាប់​អ្នក​ជំនាន់ក្រោយ​។
​
ក្រោម​កិច្ចសហការ និង​គាំទ្រ​ពី​សំណាក់​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការ​ចុះហត្ថលេខា​បន្ត​អនុ​សារណៈ​យោគយល់​ស្ដីពី​ការដាក់​កម្រិត​ហាមប្រាម​នូវ​ការ​នាំ​ចូល​បុរាណវត្ថុ​របស់​កម្ពុជា​, មាន​វត្ថុ​សិល្បៈ​បុរាណវិទ្យា​ជាច្រើន​បានប្រគល់​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​។
​
ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នេះ ការបន្ត​អនុស្សរណៈ​យោគយល់​រ​វាង​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ នឹង​ដើរតួ​ជា​ការ​បន្ត​យ៉ាង​សំខាន់​ និង​ការពង្រឹង​នូវ​សមិទ្ធផល​ដែល​សម្រេច​បាន​នាពេល​កន្លងមក​។
​
ខ្ញុំ​មានការ​ជឿជាក់​យ៉ាង​មុតមាំ​ថា​ តាមរយៈ​ប្រព្រឹត្តិការណ៍​ថ្ងៃនេះ​ នឹង​នាំ​ឲ្យ​មានការ​ចាប់អារម្មណ៍​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ចំពោះ​បេតិកភណ្ឌ​ខ្មែរ​ និង​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​នៅ​កម្ពុជា ក៏ដូចជា​នាំ​ឲ្យ​ទេសចរ​ពី​ប្រទេស​របស់​លោក​អ្នក​មក​ក​ម្ពុ​ជា​កាន់តែ​ច្រើនជាង​មុន​៕

​

Source: Kampuchea Thmey Daily